Sık Sorulan Sorular Frequently Asked Questions
Türk hukuk mevzuatı çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla 25 hukuki soru ve cevap. Bu sayfa somut hukuki uyuşmazlıklara yönelik tavsiye, görüş veya öneri sunmaz; konuların yasal çerçevesi hakkında kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. 25 questions and answers under Turkish legislation, prepared for general information purposes. This page does not constitute legal advice on specific matters; it is published to inform the public of the statutory framework.
Anlaşmalı boşanma, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin tüm hususlarda anlaşmaya varması koşuluyla tek celsede sonuçlanabilir; uygulamada başvurudan kararın kesinleşmesine kadar 4-8 hafta sürmektedir (TMK m. 166/3).
Çekişmeli boşanma davalarında süre, davanın sebebine, tanık sayısına, varsa uzman incelemelerine ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Ortalama 12-24 ay arası, istinaf ve temyiz dahil 2-4 yıla uzayabilir.
Öneri: Her iki taraf da ayrılma kararını paylaşıyorsa anlaşmalı boşanma hem zaman hem de maliyet açısından kıyaslanmaz biçimde avantajlıdır.
Vekalet ücreti üç ayrı kalemden oluşur:
- Akdi vekalet ücreti: Avukat ile danışan arasında. TBB'nin yıllık yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olamaz; üzerinde serbestçe belirlenebilir. Yazılı sözleşme şarttır (Av.K. m. 163-164).
- Karşı taraf vekalet ücreti: Davayı kaybeden taraf, kazanan tarafın avukatına Tarife uyarınca mahkeme kararıyla öder.
- CMK / Adli yardım ücreti: Atanmış müdafilik için devlet öder.
Önemli: Sonuç koşullu sözleşmeler dava değerinin %25'ini geçmemek koşuluyla mümkündür ancak ceza davalarında geçerli değildir (Av.K. m. 164/4).
İki temel yol vardır:
a) Tasarrufun iptali davası (İİK m. 277-284):
- İvazsız tasarruflar (bağış vb.): haciz/iflastan önceki 2 yıl içinde yapılmışsa
- Acizden doğan tasarruflar: borçlu mali durumu bozukken yapmışsa
- Zarar verme kastıyla tasarruflar: alacaklıya zarar vermek kastıyla (5 yıllık süre)
b) Muvazaa iddiası (TBK m. 19): Görünüşte yapılan işlem gerçekte istenmiyorsa hükümsüzdür. Süreye tabi değildir.
Hızlı önlem: Dava açmadan önce ihtiyati haciz (İİK m. 257) talep ederek borçlunun mevcut malları üzerinde tedbir koydurabilirsiniz.
Uzlaştırma, şüpheli/sanık ile mağdur arasında bağımsız uzlaştırmacı eşliğinde anlaşma sağlanmasıdır. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir veya dava düşer.
Kapsamdaki başlıca suçlar (CMK m. 253):
- Kasten yaralama (basit hâli), taksirle yaralama
- Tehdit (basit hâli), konut dokunulmazlığı ihlâli
- Hırsızlık (basit hâli), mala zarar verme
- Dolandırıcılık (basit hâli), güveni kötüye kullanma
- Şikâyete bağlı tüm suçlar
Süreç: Savcılık → uzlaştırma bürosu → uzlaştırmacı atanır, 30 gün içinde (en fazla 50) görüşür → anlaşma olursa dava düşer.
Uyarı: Uzlaştırma teklifini reddetmek hakkınızdır; ancak mahkemede ceza takdirinde olumsuz etki doğurabilir.
Karar parasal sınıra göre verilir. 2026 yılı limitleri:
| Uyuşmazlık tutarı | Yetkili merci |
|---|---|
| 149.260 TL'ye kadar | İlçe Tüketici Hakem Heyeti (zorunlu) |
| 224.040 TL'ye kadar | İl Tüketici Hakem Heyeti (zorunlu) |
| 224.040 TL ve üzeri | Tüketici Mahkemesi |
Önemli: Hakem heyeti kararları icra edilebilir; 15 gün içinde tüketici mahkemesinde itiraz konusu yapılabilir. Hakem heyeti başvurusu ücretsizdir.
Sık başvuru konuları: ayıplı mal/hizmet, mesafeli sözleşme cayma, kredi kartı aidatı iadesi, banka komisyonları, abonelik iptali, garanti süresi sorunları.
Kiracının fesih hakları:
- Belirsiz süreli sözleşme: 3 ay önceden bildirimle her zaman fesih (TBK m. 347)
- Belirli süreli sözleşme: süre bitiminden 15 gün önce uzatmama bildirimi
- Haklı sebeple fesih: kiralanan ayıplı/kullanılamaz/sağlık riskli ise (TBK m. 304-306)
Kiraya verenin tahliye hakları (sınırlıdır):
| Sebep | Şart |
|---|---|
| Kira ödenmemesi | İki haklı ihtar veya icra takibi |
| İhtiyaç nedeniyle | Gerçek, samimi, zorunlu ihtiyaç |
| Yeniden inşa/tadilat | Kullanılamaz hâle gelmesi |
| Yeni malik ihtiyacı | 6 ay bildirim, 1 yıl sonra dava |
| Yazılı tahliye taahhüdü | Sözleşmeden ayrı, tarihli, imzalı |
2026 uygulaması: İhtiyaç tahliyesinde mahkeme ihtiyacın gerçekliğini titizlikle inceler. Tahliye edilen taşınmaz 3 yıl içinde başkasına kiralanırsa eski kiracı tazminat hakkına sahiptir (TBK m. 355).
Tazminat hakkı kazanma şartları:
| Tazminat türü | Şart |
|---|---|
| Kıdem tazminatı | En az 1 yıl çalışma + işçinin haksız feshetmemiş olması |
| İhbar tazminatı | İşveren tarafından bildirim sürelerine uyulmaksızın fesih |
| İş güvencesi tazminatı | 30+ işçili işyerinde, 6+ ay kıdem, geçerli sebep yoksa |
İşçinin haklı fesih sebepleri (kıdemi koruyan, 4857 m. 24): sağlık nedenleri, ahlâk ve iyiniyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler.
Süreler:
- İş güvencesi davası: tebliğden itibaren 1 ay
- Kıdem/ihbar/fazla mesai/yıllık izin: 5 yıllık zamanaşımı
Öneri: İşten çıkış sırasında imzalanan ibraname ileride alacak talep etmenizi engelleyebilir. İmzalamadan önce mutlaka hukuki danışmanlık alın.
Davalar dayandıkları hukuki sebebe göre farklı sürelere tabidir:
| Hukuki sebep | Süre |
|---|---|
| Muvazaa (danışıklı işlem) | Süresizdir |
| Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) | Süresizdir; mirasçılar açabilir |
| Hata, hile, ikrah | Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 5 yıl (TBK m. 39) |
| Yolsuz tescil | İyiniyetli üçüncü kişiye karşı iddia edilemez (TMK m. 1023) |
| Kazandırıcı zamanaşımıyla iktisap | 20 yıl (TMK m. 713) |
En sık dava sebebi muris muvazaasıdır: mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak için taşınmazını sağlığında satıyormuş gibi göstermesi durumunda işlem iptal edilebilir (Yargıtay İBK 1.4.1974, 1/2).
Genel kural (5326 sayılı Kabahatler K. m. 27):
- Süre: Tebliğden itibaren 15 gün
- Mercii: Sulh Ceza Hâkimliği
- Üst itiraz: 7 gün içinde Asliye Ceza Mahkemesi (kesin)
Özel kanunlardaki ayrı düzenlemeler:
| Ceza türü | Mercii | Süre |
|---|---|---|
| Vergi cezaları | Vergi Mahkemesi | 30 gün |
| Trafik cezaları | Sulh Ceza Hâkimliği | 15 gün |
| Belediye (zabıta) | Sulh Ceza Hâkimliği | 15 gün |
| Rekabet Kurulu | Ankara İdare Mahkemesi | 60 gün |
| KVKK cezaları | Sulh Ceza Hâkimliği | 30 gün |
Önemli: İtiraz cezanın infazını kendiliğinden durdurmaz. Cezayı süresi içinde ödemek (peşin %25 indirim) ile itiraz hakkı çoğunlukla bağdaşmaz.
Başvurulması gereken durumlar:
- Tebligat (icra, dava, idari yaptırım) aldığınızda — süreler işlemeye başlar
- Sözleşme imzalamadan önce (kira, satış, iş, evlilik öncesi mal rejimi)
- Karakola/savcılığa ifadeye çağırıldığınızda — müdafii hakkını mutlaka kullanın
- Boşanma kararı aldığınızda — protokol yazımı, velayet stratejisi
- Şirket kuruluşu, ortaklık değişikliği öncesinde
- Tapu işlemi öncesinde (vekalet, ön sözleşme, kat irtifakı)
- Sigorta tazminatı, trafik kazası, iş kazası sonrası
Konsültasyon ücreti: İlk görüşme avukatın takdirinde olup; bazı bürolar ücretsiz ön değerlendirme sunar. Tarife 2026 yılı için sözlü danışma asgari 1.500 TL, yazılı görüş asgari 4.500 TL.
Adli yardım: Mali olanağı kısıtlı vatandaşlar baronun Adli Yardım Bürosu'ndan ücretsiz avukat talep edebilir.
Türk hukukunda dört tür nafaka vardır:
| Nafaka türü | Kim talep eder? | Süre |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Boşanma davası süresince eş/çocuklar | Karar kesinleşene kadar |
| İştirak nafakası | Velayet kendisinde olmayan ebeveynden çocuk | Reşit olana / eğitim bitene kadar |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş | Süresiz (yeni evlilik vb. ile sona erer) |
| Yardım nafakası | Bakacak kimsesi olmayan akraba | İhtiyaç süresince |
Miktar belirleme: Yükümlünün geliri/mal varlığı, lehtarın ihtiyaçları, yaşam standardı, ekonomik denge ilkesi (TMK m. 175, 182).
2026 uygulaması: Mahkemeler genellikle yükümlünün net gelirinin %15-25'i arasında nafakaya hükmetmektedir. Asgari ücret düzeyindeki gelirden bile iştirak nafakası takdir edilmektedir.
Artırım/azaltım: Şartlar değiştiğinde (enflasyon, gelir, çocuk yaş/sayısı) her zaman dava açılabilir (TMK m. 176, 331).
Velayet, çocuğun üstün yararı ilkesi gözetilerek belirlenir (TMK m. 182). Mahkeme şu kriterleri değerlendirir:
- Ebeveynlerin ekonomik durumu, çalışma koşulları, sağlık
- Çocukla duygusal bağ, psikolojik uygunluk
- Yeni eş/partner durumu, ev ortamı, eğitim olanakları
- Çocuğun görüşü (özellikle 8 yaş üstü)
Çocuğun dinlenmesi:
- 8 yaş altı: Kural olarak doğrudan dinlenmez; pedagog/sosyal hizmet uzmanı raporu alınır
- 8 yaş ve üstü: Hâkim tarafından gizli celsede dinlenir
- 15 yaş ve üstü: Çocuğun iradesi ağır basar (Çocuk Hakları Sözleşmesi m. 12)
Yaygın yanılgı: "Anne küçük çocukların velayetini her zaman alır" görüşü doğru değildir. Anne bakım ilkesi çoğunlukla 0-7 yaş için uygulanır; annenin uygunsuz davranışları durumunda velayet babaya verilebilir.
Velayet değişikliği: Karar kesinleştikten sonra koşullarda esaslı değişiklik olduğunda velayet değişikliği davası açılabilir.
1 Ocak 2002'den itibaren evlenen çiftler için yasal rejim edinilmiş mallara katılma rejimi'dir (TMK m. 218).
Kişisel mallar (paylaşıma girmez): Evlilik öncesi mallar, miras yoluyla edinilenler, bağışlar, manevi tazminatlar, kişisel kullanım eşyaları.
Edinilmiş mallar (paylaşılır): Çalışarak elde edilen kazançlar, sosyal güvenlik ödemeleri (emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı), kira/faiz/kâr payı gelirleri.
Paylaşım nasıl yapılır? Mal rejimi sona erdiğinde (boşanma, ölüm) her eş, diğerinin edinilmiş mallarının yarısı kadar artık değer alacağı elde eder (TMK m. 236). Ayni paylaşım değil, parasal alacaktır.
Önemli: Tapu kimin üstüne kayıtlı olursa olsun, evlilik sırasında edinilen taşınmaz edinilmiş mallara dahildir ve değerinin yarısı diğer eşin alacağı olur.
Mal rejimi sözleşmesi: Çiftler noterde mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı seçebilir (TMK m. 203-205).
Anayasa ve CMK uyarınca mutlak haklar:
Susma hakkı (CMK m. 147): İfade vermeme hakkınız vardır.
Müdafi (avukat) hakkı (CMK m. 149-150):
- Her aşamada avukatla görüşme hakkı
- Maddi durumu yetersiz olanlara baro ücretsiz müdafi atar
- 18 yaş altı veya engelli kişiler için müdafi zorunludur
Yakınlarına haber verme: Gözaltı kararı derhâl yakınınıza bildirilir (CMK m. 95).
Süre sınırı (CMK m. 91):
| Durum | Azami süre |
|---|---|
| Bireysel suç | 24 saat (yol süresi hariç) |
| Toplu suç (3+ kişi) | 4 güne kadar uzatılabilir |
| Terör suçları | Savcı kararıyla 4 güne kadar |
Sağlık kontrolü (CMK m. 86): Gözaltı anında, salıverme anında ve ifade öncesi/sonrası doktor muayenesi zorunludur.
Pratik öneri: İfade vermeden önce mutlaka avukatla görüşün. "Konuşursan serbest kalırsın" gibi vaatlere kanmayın; bu hukuken bağlayıcı değildir.
HAGB, sanığa cezai yaptırım uygulanmadan önce 5 yıllık denetim süresi verilmesi ve bu süre içinde yeniden suç işlemezse hükmün hiç verilmemiş sayılması müessesesidir (CMK m. 231).
Şartlar:
- Hükmedilen ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası
- Sanık daha önce kasıtlı suçtan mahkûm edilmemiş olmalı
- Sanığın suç işlemekten çekineceği kanaati (mahkeme takdiri)
- Mağdurun zararının giderilmesi (mümkünse)
- Sanığın kabul etmesi (AYM 2023 kararı sonrası şart)
Sonuçlar:
- 5 yıl içinde kasten yeni suç işlenmezse → hüküm hiç verilmemiş sayılır, sicilden silinir
- Yeni suç işlenirse → ertelenmiş hüküm açıklanır, ceza infaz edilir
HAGB ile erteleme farkı: Erteleme bir mahkûmiyet kararıdır, sicile işler. HAGB ise hüküm açıklanmadığı için sicile işlemez — mesleki/iş yaşamı için büyük avantaj.
Limited Şirkette (TTK m. 638-642):
| Yol | Açıklama |
|---|---|
| Pay devri | Noter onaylı sözleşmeyle, diğer ortakların onayı şart |
| Çıkma davası | Haklı sebeplerle mahkemeye başvuru |
| Çıkarılma davası | Diğer ortakların talebiyle |
Anonim Şirkette (TTK m. 405 vd.): Hisse senedi devri asıl yoldur; çıkma hakkı çok sınırlıdır. Birleşme/bölünmede "ayrılma akçesi" hakkı doğar (TTK m. 141).
Çıkma sonrası alacaklar: Sermaye payı + birikmiş kâr payları + ayrılma akçesi. Defter değeri yerine gerçek değer üzerinden hesaplama (Yargıtay yerleşik içtihadı).
Önemli: Pay devri sözleşmeleri noter onaylı olmalı, ticaret sicile tescil edilmeli ve vergi dairesine bildirilmelidir. Aksi takdirde ortak gözükmeye devam edersiniz ve şirketin borçlarından sorumlu olabilirsiniz.
Kişisel borçtan sorumluluk: Limited şirkette kamu borçlarından (vergi, SGK) ortaklar kişisel sorumludur (6183 sayılı Kanun m. 35).
Çek için süreler:
| İşlem | Süre |
|---|---|
| Bankaya ibraz | Düzenleme tarihinden 10 gün (aynı yer), 1 ay (farklı yer), 3 ay (yurtdışı) |
| İcra takibi | Karşılıksız tutanağı sonrası 6 ay |
| Karşılıksız çek suç duyurusu | 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 |
| Genel hükümlere göre tahsil | 10 yıllık zamanaşımı |
Senet (bono/poliçe) için:
- Protesto: vadeyi takip eden 2 iş günü içinde noterde
- Kambiyo icra takibi: vadeyi izleyen 3 yıl içinde
Süreç: Avukat → kambiyo icra takibi (İİK m. 167-170) → mal kaçırma riski varsa ihtiyati haciz (İİK m. 257) → borçlu itiraz ederse itirazın kaldırılması davası.
Önemli: Karşılıksız çek artık hapis değil, adli para cezası ile cezalandırılır (5941 sayılı, 2016 değişikliği). Fakat çek düzenleme yasağı uygulanır ve sicile işler.
Talep edilebilecek tazminatlar:
| Tazminat türü | Kim öder? |
|---|---|
| SGK geçici iş göremezlik ödeneği | SGK (günlük kazancın 2/3'ü) |
| SGK sürekli iş göremezlik geliri | SGK (iş gücü kayıp oranına göre) |
| Maddi tazminat (gelir kaybı) | İşveren |
| Manevi tazminat | İşveren |
| Bakıcı/tedavi gideri | İşveren / SGK |
| Destekten yoksun kalma | İşveren (vefat halinde yakınlara) |
Bildirim ve süreler:
- İşveren bildirimi: 3 iş günü içinde SGK'ya
- Tazminat davası zamanaşımı: 10 yıl (TBK m. 72)
Pratik öneri: Kaza sonrası derhâl sağlık raporu alın; tanıkların adlarını kaydedin; iş yerinde fotoğraf/video çekin; SGK bildirimini takip edin (işveren bildirmediyse siz bildirin). Bu deliller tazminat hesabında kritiktir.
İşverenin sorumluluğu: Tehlikeli işletme kavramına dayalı kusursuz sorumluluk + İSG önlemleri eksikse kusurlu sorumluluk.
Talep edilebilecek tazminatlar:
| Tazminat türü | Kim öder? |
|---|---|
| Araç hasarı (maddi) | Kusurlu sürücünün trafik (zorunlu) sigortası |
| Tedavi giderleri | Trafik sigortası + sağlık sigortası |
| Geçici/sürekli iş göremezlik | Trafik sigortası + kusurlu sürücü |
| Manevi tazminat | Kusurlu sürücüden (sigortadan değil) |
| Destekten yoksun kalma | Trafik sigortası + kusurlu sürücü |
| Değer kaybı | Trafik sigortası |
Trafik sigortası limitleri 2026: Maddi hasar 180.000 TL, sağlık-bedensel zarar 2.700.000 TL kişi başı, genel toplam 13.500.000 TL.
Süreç: Olay yerinde tutanak → karşı tarafın trafik sigortasına dilekçe → 15 iş günü cevap → Sigorta Tahkim Komisyonu → mahkeme.
Süreler: Sigortaya başvuru ve mahkeme zamanaşımı 2 yıl (KTK m. 109), her hâlde 10 yıl.
Alkol/uyuşturucu durumu: Sigorta öder ama sonra sürücüden tahsil eder (rücu). Bu durumda tüm tazminatı şahsen ödemek zorunda kalırsınız.
Yasal mirasçılık (TMK m. 495 vd.):
| Zümre | Mirasçılar |
|---|---|
| 1. zümre | Çocuklar ve onların altsoyu |
| 2. zümre | Anne, baba ve kardeşler |
| 3. zümre | Büyük anne, büyük baba ve onların altsoyu |
Sağ eş her zümreyle birlikte mirasçıdır: 1. zümre ile 1/4, 2. zümre ile 1/2, 3. zümre ile 3/4, tek mirasçı ise tamamı (TMK m. 499).
Saklı pay (TMK m. 506) — vasiyetle bile alınamayan minimum:
| Mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy | Yasal payın 1/2'si |
| Anne ve baba | Yasal payın 1/4'ü |
| Sağ kalan eş (1./2. zümre ile) | Tamamı; tek başına ise 3/4'ü |
Tenkis davası (TMK m. 560): Saklı paya tecavüz eden vasiyet/bağış varsa 1 yıl içinde tenkis davası açılabilir.
Mirası reddetme: Borçlar mal varlığından fazla ise 3 ay içinde reddedilebilir (TMK m. 605-618). Aksi halde borçlardan kişisel sorumluluk doğar.
2022 yılında getirilen ve sadece konut kiraları için uygulanan %25 sınırı, 2024 yılında sona ermiştir. 2026 yılında yenilenen konut kira sözleşmeleri için TÜFE 12 aylık ortalama artış oranı uygulanmaktadır (TBK m. 344/1).
Mevcut kural:
- Konut kiraları: TÜFE 12 aylık ortalamayı geçemez
- İşyeri kiraları: Aynı kural; tarafların aksi yönde anlaşması mümkündür
Kiracı için seçenekler:
- Kiraya veren TÜFE üzerinde artış teklif ederse kabul edilmek zorunda değildir
- Anlaşmazlık → kiraya veren kira tespit davası açabilir (TBK m. 345)
- Kira tespit davası açılması tahliye nedeni değildir
Önemli: Sözleşmede "her yıl %X artış yapılır" yazılmış olsa bile, oran TÜFE'nin altındaysa kiracı için lehte; üstündeyse TÜFE sınırı esas alınır.
5 yıl sonrası kira tespiti: 5. yılını dolduran kiralar için kiraya veren emsal kira bedeli doğrultusunda artırım talep edebilir (TBK m. 344/3); bu davada TÜFE sınırı uygulanmaz.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (2026):
| Dava türü | Asgari ücret |
|---|---|
| Anlaşmalı boşanma | 30.000 TL'den az olamaz |
| Çekişmeli boşanma (mal varlığı talebi yok) | 30.000 TL'den az olamaz |
| Çekişmeli boşanma + tazminat | Dava değerinin %15'i + maktu (en az 30.000 TL) |
| Mal rejimi tasfiyesi | Dava değerinin %15'i (en az 30.000 TL) |
| Velayet/nafaka davası | 30.000 TL'den az olamaz |
Tarife asgari sınırı belirler; uygulamada büroların aldığı ücretler dosyanın karmaşıklığına, mal varlığı miktarına, yabancılık unsuruna göre 50.000-250.000 TL+ arasında değişebilir.
Ek masraflar:
- Mahkeme harcı: anlaşmalı ~5.000 TL, çekişmeli ~10.000 TL+
- Pedagog/psikolog raporu: ~5.000-15.000 TL
- Karşı taraf vekalet ücreti (kaybedilirse)
Pratik öneri: Avukatla yazılı vekalet sözleşmesi mutlaka imzalayın. Sözleşmede ücret, ödeme planı, kapsam (boşanma + nafaka + mal rejimi ayrı mı?), ek masrafların kim tarafından karşılanacağı net olmalı.
Adli yardım: Mali olanağı kısıtlı eşler baronun Adli Yardım Bürosu'na başvurarak ücretsiz avukat talep edebilir.
Değer kaybı, kaza sonucu onarılan aracın piyasa değerinde meydana gelen kalıcı düşüştür. Onarım yapılsa bile araç ikinci el piyasasında kazasız emsaline göre daha düşük fiyata satılır; bu fark tazmin edilebilir.
Şartlar:
- Aracın 2 yaşından genç (165.000 km altı)
- Talep edenin kusursuz veya az kusurlu olması
- Araçta gerçek bir hasar ve onarım yapılmış olması
- Hasarın yapısal nitelikte olması (sadece çizik-vuruk yetersiz)
Hesaplama: Bağımsız sigorta eksperi/bilirkişi tarafından düzenlenir. Aracın kaza öncesi piyasa değeri ile kaza sonrası onarımlı değeri arasındaki fark tazminat tutarıdır.
Tipik tutarlar: Hafif darbede 15.000-30.000 TL; orta darbede 50.000-150.000 TL; ağır kazalarda 200.000+ TL.
Talep süreci: Karşı tarafın trafik sigortasına başvuru → 15 iş günü cevap → Sigorta Tahkim Komisyonu (5.000 TL üstü zorunlu ön başvuru) → Asliye Ticaret Mahkemesi.
Önemli: Aracı kasko ile onarttıysanız bile değer kaybı talep hakkınız devam eder çünkü kasko onarımı yapar ama piyasa değeri kaybını karşılamaz.
İşveren, iş kazasını kazadan sonra en geç 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır (5510 sayılı K. m. 13).
Bildirmeme durumunda işverene uygulanacak yaptırımlar:
| Yaptırım | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| İdari para cezası (2026) | Her bir kaza için ~6.000-12.000 TL |
| SGK rücu hakkı | Tüm SGK harcamaları işverenden geri alınır |
| Cezai sorumluluk | TCK m. 89, 85 (taksirle yaralama/öldürme) |
| Hukuki tazminat | İSG eksikliği → kusursuz sorumluluk |
İşçi/yakın olarak yapabilecekleriniz:
- SGK'ya kendiniz bildirin (Cimer veya SGK İl Müdürlüğü dilekçesi)
- Çalışma ve İş Kurumu'na şikâyet (iş müfettişi incelemesi)
- Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusu
- İş Mahkemesinde tazminat davası (zamanaşımı 10 yıl)
Delil toplama: Sağlık raporu (acil servis kaydı, "iş kazası" ibaresi kritik), tanık ifadeleri, iş yeri fotoğrafları, CCTV kayıtları, WhatsApp/SMS yazışmaları.
DİKKAT: İşveren "biz bunu kaza saymayalım, anlaşalım, sigortayı meşgul etmeyelim, sana özel ödeme yapalım" tekliflerine ÖNEMLE dikkat edin. Bu tür anlaşmalar size çok daha az tazminat sağlar ve iş göremezlik geliri, sürekli engelli aylığı haklarınızı kaybetmenize neden olur.
Sigortasız işçi: Sigortasız çalışıyorken iş kazası geçirseniz dahi tüm haklarınız korunur — SGK gerçek hizmet tespitiyle sigortalı sayar; üstelik işverene ekstra ceza kesilir.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), mirasbırakanın kimlerin mirasçısı olduğunu ve her birinin payını gösteren resmi belgedir. Banka, tapu, araç, sigorta tazminatı ve diğer tüm miras işlemleri için mutlaka gereklidir.
Nereden alınır?
| Seçenek | Süre | Maliyet | Avantaj |
|---|---|---|---|
| Noter | 1-3 gün | 1.500-3.500 TL | Hızlı, basit dosyalar |
| Sulh Hukuk Mahkemesi | 1-3 ay | 2.000-5.000 TL | Karmaşık dosyalar (yabancı mirasçı, vasiyet, reddi miras) |
Noterden alma şartları: Yasal mirasçılık (vasiyet/atanmış mirasçı yok), tüm mirasçılar Türk vatandaşı, aile bağı kayıtlardan tartışmasız anlaşılıyor olmalı.
Gerekli belgeler: Talep edenin kimliği, mirasbırakanın ölüm belgesi, vukuatlı nüfus kayıt örneği (e-Devlet'ten), varsa vasiyetname.
Belge alındıktan sonra:
- Banka: hesaplar açılır, mirasçılar payları oranında çekim yapabilir
- Tapu: intikal harcı ödenerek mirasçılar adına kaydedilir
- Veraset ve intikal vergisi: Vergi dairesine 4 ay içinde beyanname (yurtiçi ölüm)
- Araç: trafik tescil şubesinde devir
Önemli süreler:
• Mirası reddetme: Ölümden veya öğrenmeden itibaren 3 ay (TMK m. 606). Süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır ve borçlardan sorumluluk doğar.
• Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: Yurtiçi ölüm 4 ay, yurt dışı 6 ay (VUK m. 14).
Borçlu mirasbırakan: Borçlar mal varlığını aşıyorsa 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesinde mirasın hükmen reddi istenebilir.