Gaziantep'te iş davası hangi mahkemede açılır? Which court hears an employment case in Gaziantep?
İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara iş mahkemesi bakar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 5). Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesidir (m. 6); Gaziantep'teki bir fabrikada ya da organize sanayi bölgesinde çalışmış işçi, işverenin merkezi başka ilde olsa bile davasını Gaziantep'te açabilir.
İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.
Arabulucuya gitmeden dava açılabilir mi? Can you sue without going to mediation first?
Hayır. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m. 3). Bu alacaklarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsama girer; arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; Gaziantep'te yapılan işler için bu, Gaziantep Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosudur. Arabulucu başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır; süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit ve rücu davalarında arabuluculuk şartı yoktur. Hukuk Genel Kurulu'nun bu şartla ilgili güncel kararlarını arabuluculukta dört tuzak incelememizde derledik.
Kıdem ve ihbar tazminatına kimler hak kazanır? Who is entitled to severance and notice pay?
En az bir yıl çalışmış işçinin sözleşmesi işverence ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshedilirse, işçi sözleşmeyi haklı sebeple feshederse ya da askerlik, emeklilik, yaşlılık aylığı için gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması veya kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması hâllerinde kıdem tazminatı doğar: her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret (1475 sayılı Kanun m. 14). İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz; istisnalarını istifa incelememizde anlattık.
İhbar tazminatı, belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminattır. Bildirim süreleri kıdeme göre iki, dört, altı ve sekiz haftadır (İş Kanunu m. 17). Kıdem, ihbar, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve iş güvencesi tazminatı için zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu ek m. 3).
Tutarları kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla mesai hesaplama araçlarımızla, güncel tavan tutarı dahil hesaplayabilirsiniz.
İşe iade davası için süre ve şartlar nelerdir? What are the deadlines and conditions for a reinstatement claim?
İş güvencesinden yararlanmak için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi olması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir (İş Kanunu m. 18). Bu durumda işveren feshi işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayandırmak zorundadır; ispat yükü işverendedir.
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır (m. 20). Bu süreler kaçırılırsa işe iade yolu kapanır.
Feshin geçersizliğine karar verilirse işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için başvurur; işveren bir ay içinde işe başlatmazsa dört ila sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. Ayrıca en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir (m. 21); bu ücretten mahsup yapılıp yapılamayacağını ayrıca inceledik.
İş kazasında ve mobbingde tazminat nasıl istenir? How do you claim compensation for a workplace accident or mobbing?
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi almak ve işçiyi psikolojik tacize karşı korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık sonucu işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlalinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (TBK m. 417); bu nedenle on yıllık genel zamanaşımı uygulanır (TBK m. 146).
İş kazasında işçi maddi ve manevi tazminat isteyebilir; ölüm hâlinde yakınları destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talep eder. SGK'nın bağladığı gelirler hesaplanan zarardan düşülür. Bu davalarda arabuluculuk şartı aranmaz.
Mobbing iddiasında hangi davranışların yeterli görüldüğünü Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarındaki somut olaylarla topladık.