Gaziantep'te boşanma davası hangi mahkemede açılır? Which court hears a divorce case in Gaziantep?
Boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesidir (TMK m. 168). Bu nedenle Gaziantep'te oturan eş, diğer eş başka bir ilde yaşasa bile davayı Gaziantep'te açabilir.
Aile mahkemeleri her ilde kurulur; iş yükü fazla olan yerlerde numaralandırılmış daireler hâlinde çalışır (4787 sayılı Kanun m. 2). Şahinbey ve Şehitkamil'de oturanların davaları Gaziantep Adliyesi'ndeki aile mahkemesi dairelerinden birine tevzi edilir. Aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Dava dilekçesi UYAP üzerinden elektronik olarak ya da adliyedeki ön büroya verilebilir; harç ve gider avansı dava açılırken yatırılır.
Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir, ne kadar sürer? What are the requirements of a consensual divorce, and how long does it take?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir (TMK m. 166/3). Hâkim iki eşi de duruşmada bizzat dinler; iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçlarıyla çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Bu düzenleme yazılı bir protokolle yapılır: velayet, çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat, ziynet eşyası ve mal paylaşımı. Hâkim protokolde değişiklik yapabilir; değişiklik taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir. Eksik ya da belirsiz yazılmış bir protokol, boşanmadan sonra yeni davalara yol açar — bu konuda protokoldeki mali taahhütlerin ihlali ve protokolün sonradan “istemeden imzaladım” denilerek geri alınıp alınamayacağı incelemelerimize bakabilirsiniz.
Dava çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır; duruşma gününün ne zaman verileceği mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Karar, tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi (HMK m. 345) geçince ya da taraflar kanun yoluna başvurmaktan feragat edince kesinleşir; nüfus kaydına işlenmesi bundan sonradır.
Çekişmeli boşanma davası nasıl ilerler? How does a contested divorce proceed?
Eşler boşanmanın kendisinde ya da sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli yürür. Dava, özel boşanma sebeplerinden birine — zina, hayata kast ve onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı (TMK m. 161-165) — ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK m. 166/1) dayanır. Uygulamada en sık başvurulan sebep sonuncusudur; hangi davranışların kusur sayıldığını Yargıtay kararları ışığında ayrıca inceledik.
Yargılama dilekçeler, ön inceleme, tahkikat (tanık, belge, gerektiğinde sosyal inceleme raporu) ve sözlü yargılama aşamalarından geçer. Kusurun ispatı belirleyicidir: maddi ve manevi tazminat ancak kusursuz ya da daha az kusurlu eşe verilir (TMK m. 174). Dava sürerken hâkim, eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için tedbir nafakası gibi geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169).
Boşanma davası reddedilir ve ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamazsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Bu süre 2024'te 7532 sayılı Kanunla üç yıldan bir yıla indirildi.
Velayet, nafaka ve mal paylaşımı nasıl belirlenir? How are custody, alimony and property division decided?
Velayet düzenlenirken esas ölçü çocuğun üstün yararıdır; mahkeme olanak bulundukça anne ve babayı dinler ve çocukla kişisel ilişkiyi kararında düzenler (TMK m. 182). Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır; bu katkı iştirak nafakasıdır. Mahkemenin üstün yararı nasıl tarttığını velayet incelememizde anlattık.
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında verilir (TMK m. 175). Anayasa Mahkemesi bu maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; ancak iptal, kararın 30.9.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. O tarihe kadar görülen davalarda süresiz nafakaya hükmedilebilir — ayrıntısı süresiz nafaka incelememizde.
Mal rejimi tasfiyesi, 1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallar için edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır (TMK m. 218-241). Talep boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir; ancak tasfiye, boşanma kararı kesinleştikten sonra karara bağlanır. Boşanmadan doğan maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası gibi dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).
Boşanma davasında avukatlık ücreti nasıl belirlenir? How are attorney fees set in a divorce case?
Avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki yazılı ücret sözleşmesiyle belirlenir. Kanun bir alt sınır koyar: ücret, Türkiye Barolar Birliğinin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında kararlaştırılamaz (Avukatlık Kanunu m. 164).
Ücret; davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi olduğuna, velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi taleplerin kapsamına ve yargılamanın süresine göre değişir. Harç, tebligat ve bilirkişi gibi yargılama giderleri avukatlık ücretinden ayrıdır.
Dava sonunda kararla karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti ise tarifeye göre hesaplanır ve kanun gereği avukata aittir (Avukatlık Kanunu m. 164, son fıkra).