Bir hukuk davası nasıl ilerler? How does a civil case proceed?
Yazılı yargılama usulünde dava dört aşamadan geçer: dilekçeler, ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama. Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir; dilekçenin bu sürede hazırlanması çok zorsa, süre içinde başvurulması şartıyla bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m. 127).
Görev, kesin yetki, taraf ve dava ehliyeti gibi dava şartları mahkemece kendiliğinden incelenir; kesin olmayan yetki itirazı ise cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Birçok davada önce arabulucuya gitmek de dava şartıdır; Hukuk Genel Kurulu'nun güncel kararlarını derledik.
Deliller dilekçelerde gösterilmelidir. Senetle ispat zorunluluğunun istisnalarını senede karşı tanık incelememizde ele aldık.
Bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadardır? What is the deadline to object to an expert report?
Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlatılmasını, belirsizliklerin açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (HMK m. 281). Talebin bu sürede hazırlanması çok zor veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, yine süre içinde başvurulması şartıyla iki haftayı geçmeyen ek süre verilebilir.
Süresinde itiraz etmeyen taraf, rapordaki eksikliklere sonradan dayanmakta ciddi güçlükle karşılaşır; mahkeme ise gerçeğin ortaya çıkması için gerekirse kendiliğinden ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Sürenin kaçırılmasının sonuçlarını ayrıca inceledik.
İstinaf ve temyiz süresi ne kadardır? What are the deadlines for appeal and cassation?
İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi, kararın taraflara usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Gaziantep'teki hukuk mahkemelerinin kararları için istinaf incelemesini Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nin hukuk daireleri yapar. Bölge adliye mahkemesinin temyize açık kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (m. 361).
Kararın kanun yoluna açık olup olmadığı parasal sınırlara bağlıdır ve bu sınırlar her yıl güncellenir. Hükümde kanun yolu süresinin hatalı gösterilmesinin sonuçlarını Yargıtay içtihadıyla ele aldık.
Adli tatilde süreler işler mi? Do deadlines run during the judicial recess?
Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta biter (HMK m. 102). Adli tatile tabi dava ve işlerde kanuni sürenin sonu tatile rastlarsa, süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (m. 104); yani süre tatil boyunca işlemeye devam eder, yalnızca son günü ileri kayar.
Nafaka, soybağı ve velayet davaları, işçilerin açtığı iş davaları, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi işler adli tatilde de görülür (m. 103). Ceza ve idari yargıda kurallar farklıdır; üç yargı kolundaki farkları adli tatil incelememizde karşılaştırdık.
Usulsüz tebligat nasıl ileri sürülür? How do you rely on defective service?
Tebliğ usule aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğden haberdar olmuşsa tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir (Tebligat Kanunu m. 32). Bu nedenle usulsüz tebligatla kaçırılmış görünen bir süre, öğrenme tarihi esas alınarak yeniden değerlendirilebilir.
Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (m. 7/a); şirketler, avukatlar ve kamu kurumları için e-tebligat zorunludur. MERNİS adresine tebligat ve ilanen tebligat gibi özel durumları usulsüz tebligat kılavuzumuzda ayrıntılı anlattık.