İcra takibi nerede ve nasıl başlatılır? Where and how is enforcement started?
Para alacakları için takip, mahkemelerin yetkisine ilişkin kurallara göre yetkili icra dairesinde başlatılır; ayrıca takibe esas sözleşmenin yapıldığı yerin icra dairesi de yetkilidir (İİK m. 50). Borçlusu Gaziantep'te oturan ya da sözleşmesi Gaziantep'te yapılmış bir alacak için takip Gaziantep'teki icra dairesinde açılabilir; takip talebi UYAP üzerinden elektronik olarak da verilebilir.
Elde mahkeme kararı varsa ilamlı, yoksa ilamsız takip yapılır; çek, bono ve poliçe için kambiyo senetlerine özgü takip yolu vardır. Alacağın tahsili tehlikedeyse, takipten veya davadan önce ihtiyati haciz kararı alınabilir. Mahkeme kararına dayanan bir alacağın ilamsız takibe konu edilip edilemeyeceğini ayrıca inceledik.
Ödeme emrine itiraz süresi ne kadardır? What is the deadline to object to a payment order?
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz eder (İİK m. 62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Senet altındaki imza reddediliyorsa bu, itirazda ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza takip bakımından kabul edilmiş sayılır.
Kambiyo senetlerine dayalı takipte süre daha kısadır: borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, zamanaşımını veya yetkisizliği beş gün içinde icra dairesine değil, doğrudan icra mahkemesine bildirmelidir (İİK m. 168). İcra dairesinin işlemlerine karşı şikâyet süresi ise işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür (İİK m. 16).
Borçlu itiraz ederse alacaklı ne yapabilir? What can the creditor do after an objection?
Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m. 67). Alacak, imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış bir borç ikrarına veya resmî bir belgeye dayanıyorsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenebilir (m. 68).
İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa borçlu, alacaklının talebiyle alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Alacak ticari ise itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m. 5/A); işçi alacaklarında da aynı şart vardır. İtirazın iptali davasında dilekçenin tebliğine ilişkin içtihadı ayrıca ele aldık.
Evim ve maaşım haczedilebilir mi? Can my home or salary be attached?
Borçlunun haline münasip evi haczedilemez; ancak evin değeri fazlaysa, borçlunun ihtiyacını karşılayacak kısmı kendisine bırakılmak üzere satılabilir (İİK m. 82/12). Borç bu evin bedelinden doğmuşsa koruma uygulanmaz. Bu itiraz meskeniyet şikâyetiyle icra mahkemesine yapılır; Anayasa Mahkemesi'nin 2026 kararıyla birlikte inceledik.
Maaş ve ücretler, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli kısım düşüldükten sonra haczedilebilir; haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz (İİK m. 83). Birden fazla maaş haczi varsa sıraya konur ve öndeki haciz bitmeden sonrakine geçilmez; bu sıralamanın niteliğini Yargıtay içtihadı ışığında ele aldık.
Aile bireylerinin kişisel eşyası ve ortak kullanılan ev eşyası, mesleği sürdürmek için gereken araç gereç ve öğrenci bursları da haczedilemeyen mallar arasındadır.
Haksız takibe karşı borçlu ne yapabilir? What can a debtor do against an unjust enforcement?
Borçlu olmadığını düşünen kişi, takipten önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilir (İİK m. 72). Takipten önce açılan davada, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulması için tedbir kararı verilebilir. Borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açabilir.
Mahkeme kararına dayalı takipte borçlu, karara karşı istinaf veya temyize başvurduğunu ve hükmolunan miktar kadar teminat gösterdiğini ispat ederse, icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasına (tehir-i icra) karar alabilir (İİK m. 36); nafaka hükümlerinde bu imkân yoktur. Birden fazla borçludan birinin yatırdığı teminatın diğerlerini koruyup korumadığını ayrıca inceledik.