İdari dava hangi mahkemede açılır? Which court hears an administrative case?
Kural olarak yetkili mahkeme, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32); idari yargıda yetki kamu düzenindendir. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri veya valilik gibi Gaziantep'teki idarelerin işlemlerine karşı davalar Gaziantep idare mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıkları Gaziantep vergi mahkemelerinde görülür.
Kamu görevlilerinin atama ve nakil işlemlerinde yeni veya eski görev yeri, göreve son verme ve emeklilik işlemlerinde son görev yeri, disiplin cezaları ve özlük haklarında ise görev yapılan yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 33). İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesini Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi yapar.
Dava açma süresi ne zaman başlar? When does the filing deadline start?
Özel kanunlarda ayrı süre yoksa dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür; süre işlemin yazılı bildirimini izleyen gün başlar (İYUK m. 7). Süre geçtikten sonra açılan dava, işlem hukuka aykırı olsa bile süre aşımından reddedilir.
İdareye bir işlem yapılması için başvurulur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; dava süresi bu otuz günün bitiminden başlar (m. 10). Dava açmadan önce işlemin kaldırılması üst makamdan istenirse işlemeye başlamış dava süresi durur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (m. 11).
Disiplin cezalarında savunma hakkının sınırlarını ön inceleme raporuyla ceza ve sosyal medya paylaşımı nedeniyle disiplin cezası incelemelerimizde ele aldık.
İşlemin uygulanması nasıl durdurulur? How can an administrative act be suspended?
Dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa —iki şart birlikte— yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m. 27). Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de karar verilebilir.
Yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki karara karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Vergi davalarında ise dava açılması, dava konusu verginin tahsilini kendiliğinden durdurur.
İdareden tazminat nasıl istenir? How do you claim compensation from the administration?
İdari bir işlemden doğan zarar, işlemin iptali davasıyla birlikte ya da iptalden sonra açılan tam yargı davasıyla istenir. Zarar bir idari eylemden doğmuşsa, önce eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulmalıdır (İYUK m. 13). İstek reddedilir ya da otuz gün içinde cevap verilmezse dava süresi içinde dava açılır.
İdarenin fiilen el attığı taşınmazlar için kamulaştırmasız el atma davası ise idari yargıda değil, adli yargıda görülür. Kamulaştırma bedeline faiz işletilmemesi konusundaki Anayasa Mahkemesi kararını ayrıca inceledik.
İdari para cezasına nasıl itiraz edilir? How do you challenge an administrative fine?
Trafik cezası gibi Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; süre kaçırılırsa ceza kesinleşir (5326 sayılı Kanun m. 27). Mücbir sebep varsa sebebin kalkmasından itibaren yedi gün içinde başvurulabilir.
İmar, vergi veya rekabet hukuku gibi özel kanunlara dayanan cezalarda ise başvuru yolu çoğu zaman idare veya vergi mahkemesidir; yanlış mercie başvurmak süre kaybına yol açabilir. İtirazdaki esaslı iddiaların yanıtsız bırakılamayacağını Anayasa Mahkemesi kararıyla ele aldık.