Önce hakem heyetine mi, mahkemeye mi başvurulur? Arbitration committee or court first?
Değeri kanundaki parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz (6502 sayılı Kanun m. 68). Sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 yılı için 186.000 TL'dir.
Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılır; Gaziantep'te oturan tüketici, başka şehirden internetle aldığı ürün için de Gaziantep'teki heyete başvurabilir. Hakem heyetinin bulunmadığı ilçelerde başvuru kaymakamlığa yapılır; başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabilir.
Hakem heyeti kararları tarafları bağlar; kararlara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir ve mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar kesindir (m. 70).
Tüketici davası nasıl açılır, arabuluculuk zorunlu mu? How is a consumer case filed, and is mediation mandatory?
Sınırı aşan uyuşmazlıklarda dava tüketici mahkemesinde açılır; tüketici, davayı kendi yerleşim yerindeki mahkemede de açabilir (m. 73). Tüketicilerin tüketici mahkemelerinde açtığı davalar harçtan muaftır; bu muafiyetin Anayasa'ya uygunluğunu ayrıca inceledik.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m. 73/A). Hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itirazlar ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklar bu şartın dışındadır. Arabuluculuk ücretinin tüketiciye düşen kısmı, iki saatlik ücretle sınırlı olarak Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Ayıplı malda tüketicinin hangi hakları var? What rights does a consumer have for defective goods?
Malın ayıplı çıkması hâlinde tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçer ve satıcı bu tercihi yerine getirmek zorundadır (m. 11). Onarım veya değişim talebi en geç otuz iş günü içinde, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü içinde karşılanmalıdır; aksi hâlde tüketici diğer haklarını kullanabilir.
Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı işlemez (m. 12). Ayrıntısı seçimlik haklar incelememizde; ikinci el araçta kilometrenin düşük gösterilmesini de ayrıca inceledik.
Abonelikte ve internet alışverişinde cayma hakkı nasıl kullanılır? How does the right of withdrawal work online and for subscriptions?
Mesafeli sözleşmelerde —internet veya telefonla yapılan alışverişlerde— tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir; cayma hakkı konusunda bilgilendirilmemişse bu süreyle bağlı değildir (m. 48). Malın mutat kullanımından doğan değişikliklerden tüketici sorumlu tutulamaz; sınırını mutat kullanım incelememizde ele aldık.
Belirsiz süreli ya da süresi bir yıldan uzun abonelik sözleşmelerini tüketici, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden istediği zaman feshedebilir (m. 52). Taahhütlü aboneliklerde istenen cayma bedelinin hangi hâllerde talep edilemeyeceğini ayrıca inceledik.